Traditional application of medicinal plants in southern area of Ilam province for treatment diseases and clinical syndromes in small ruminants.

Document Type: Original article

Authors

1 Member of Young Researches Club, Islamic Azad University-Shahrekord Branch, Shahrekord, Iran

2 Professor, Researches Centre of Iranian Traditional Medicine, Medical University of Isfahan, Isfahan, Iran;

3 Assistant Professor, Veterinary Medicine Faculty, Islamic Azad University-Shahrekord, Iran;

4 Assistant Professor, Veterinary Medicine Faculty, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran;

5 DVM Student, Veterinary Medicine Faculty, Shahid Chmran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran;

Abstract

Background & Aim:  Investigation use of medical plants and industrial utilization of phytomedicines is necessary in veterinary medicine. Field investigation of use of medical plants in treatment of diseases of sheep and goat was the aim of present study.
Martial & Methods: This study was done in southern area of Ilam province at 2008. At first, question sheet was designed for 36 diseases and clinical syndromes in small ruminants (sheep and goat).  The form was filled by 45 owners at 22 villages. The plant samples were collected and sent to plant research center in Ilam for identification. Data such as scientific name, family, Persian and Kurdish name, part which used and rout of application was recorded for each sample.
Results & Discussion: After data analysis, it was seen 35 diseases and clinical syndromes in small ruminants were treated by 36 species of plants but 13 species were toxic plants. This wrong use may induce toxicity in animals.  Based on study, Phoenix dactylifera was used for treatment of poisoning, Triticum aestivum for mastitis, Peganum harmala for snake bite were used. Pistachia atlantica, Pistachia khinjuk, Amygdalus lycioides, Marsdenia erecta, Nerium indicum, Astragalus golicucanthus were used for treatment respiratory signs of Ostrous ovis. Satureja khuzestanica and Nicotina tabacum were used for treatment infestation of Limnatis nilotica.





Conclusion : Several plant were traditionally used in animal in southern area of Ilam province and it is necessary these plant are prepared as industrial drugs and tested clinically in animals.

Keywords


Article Title [Persian]

کاربرد گیاهانِ داروییِ مناطق جنوبی استان ایلام در درمان بیماری ها و سندرم های بالینی نشخوارکنندگان کوچک

Authors [Persian]

  • محمود بهمنی 1
  • مجید آویژگان 2
  • سیدرضا حسینی 3
  • حسین نجف زاده وَرزی 4
  • احسان بهمنی 5
  • سعید مهرزادی 5
1 دانش آموخته ی دکترای دام پزشکی، عضو باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد
2 استاد بیماری های عفونی و گرمسیری ، مرکز پژوهش های طب سنتی و تلفیقی ایرانی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان ؛
3 استادیار انگل شناسی ، دانشکده ی دام پزشکی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد ؛
4 استادیار فارماکولوژی ، دانشکده ی دام پزشکی دانشگاه شهید چمران اهواز ؛
5 دانشجوی دکترای عمومی دام پزشکی دانشگاه شهید چمران اهواز ؛
Abstract [Persian]

مقدمه و هدف: دام­پزشکی سنتی ، دانش بومی دامداران و عشایر مناطق مختلف می باشد که در درمان دام ها از مواد طبیعی به خصوص گیاهان که در دسترس می باشد استفاده می کنند. مطالعه حاضر به منظور بررسی همین دانش در بین دامداران و عشایر بومی برخی مناطق ایلام به مرحله اجرا در آمد.
روش تحقیق: این مطالعه از خرداد  تا مهر سال 1387 در مناطق جنوبی استان ایلام انجام پذیرفت. به همین منظور ابتدا پرسش­نامه­هایی برای 36 بیماری و سندرم­های بالینی نشخوارکنندگان کوچک مانند گوسفند و بز طراحی گردید و بین 45 نفر (7 نفر زن و 38 نفر مرد) از دامداران سنتی 22 روستا از مناطق جنوبی استان که دامنه­ی سنی آن­ها بین 55 تا 75 سال بود، توزیع و همراه گردآوری اطلاعاتِ پرسش­نامه­ها،  نمونه­های گیاه­شناسی، از گیاهان منطقه جمع­آوری گردید و به مرکز تحقیقات منابع طبیعی استان ایلام فرستاده شد و اطلاعاتی از قبیل نام علمی ، نام خانواده ، نام فارسی، نام محلی کردی ، اندام مورد استفاده و نحوه­ی استفاده به اطلاعات اثر درمانی هر نمونه اضافه شد.
 نتایج و بحث: پس از بررسی داده­ها برای 35 بیماری و سندرم­های نشخوارکنندگان کوچک، تعداد 36 گونه­، گیاه دارویی به­ دست آمد که 24 بیماری با درمان گیاهی و 11 بیماری نیز بدون درمان گیاهی، معرفی گردید. تعداد 13 گونه از گیاهان مطالعه­ی حاضر، جزء گیاهان سمی ایران هستند که مصرف نادرست و بی­رویه­ی آن­ها در دام­پزشکی سنتی می­تواند از عوامل مسمومیت در احشام باشد. در این مطالعه، تعدادی گیاه با اثرات درمانی جدید نیز معرفی شد که در منابع معتبر طب سنتی و مکمل و فارماکوپه­ی ایران نامی از آن­ها برده نشده­ است. بر اساس نتایج این مطالعه ، میوه­ی خرما در مناطق جنوبی استان ایلام، برای رفع مسمومیت ، گندم برای وَرم پستان و تنباکو برای پشم­ریزی ، کاربرد درمانی دارند. هم­چنین اسفند و جلبک برای مارگزیدگی به کار می­رود و گیاهانی چون  گَوَن ، خرزَهره ، تنگرس ، بنه و زردکیش نیز برای رفع علائم تنفسی ناشی از لارو استروس اویس استفاده می­شود و گیاه مرزه­ی کوهی و تنباکو برای دفع زالوی مجاری تنفسی و حلق به نام لیمناتیس نیلوتیکا کاربرد درمانی دارند.

Keywords [Persian]

  • گیاهان دارویی بیماری¬ها و سندرم¬های بالینی نشخوارکنندگان کوچک

آموزگار، ز.، محقق­زاده، ع. و شمس اردکانی، ح. 7138. فرهنگ گیاهان دارویی. ترجمه جیمز. آ.دوک ، انتشارات مارلیک. صفحه­ی 10,70.

اسماعیلی، ف.، متقی، م. م.،؛ تدین  تاج­آبادی، ح.، خدابنده، ه. و کوهپایه، ز. 1387. بررسی اثر ضد قارچی چند گیاه داریی بومی در مقایسه با داروهای سنتتیک کتوکونازول و فنوکونازول بر علیه برخی قارچ­های بیماری­زا. خلاصه­ی مقالات اولین همایش تخصصی گیاهان دارویی و دامپزشکی سنتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، صفحه­ی 6.

امیر محمدی، م.، حسینی، س.ر، قاسمی پیر بلوطی، ع.، خواجویی نیا، ش. و بهمنی، م. 1387. بررسی تأثیر عصاره­ی مریم گلی و درمنه بر انگل­های دستگاه گوارش موش سوری. خلاصه­ی مقالات اولین همایش تخصصی گیاهان دارویی و دامپزشکی سنتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، صفحه­ی 9.

باقر زاده، ک.، بحرینی نژاد، ب. و اصفا، س. م. 1387. دانش بومی استفاده از گیاهان دارویی جهت درمان بیماری­های دامی در غرب استان اصفهان. خلاصه­ی مقالات اولین همایش تخصصی گیاهان دارویی و دامپزشکی سنتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، صفحه­ی 13.

باقر زاده، ک.، کیانی پور، ع. و  شیخ ، ن. 1387. دانش بومی استفاده از گیاهان دارویی جهت درمان بیماری­های دامی (اتنووتریناری) در مناطق کویری شمال استان اصفهان.
خلاصه­ی مقالات اولین همایش تخصصی گیاهان دارویی و دامپزشکی سنتی
، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، صفحه­ی 12.

بهمنی، م.، قاسمی پیربلوطی، ع.، مهرزادی، س.، پیرانی، ا. و مؤمنی، م. 1387. اتنووتریناری گیاهان دارویی مناطق جنوبی استان ایلام. خلاصه­ی مقالات اولین همایش تخصصی گیاهان دارویی و دامپزشکی سنتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، صفحه­ی 17.

بهمنی، م.، زمانی، پ.، مشکی، ب. و عبدی زاده، ر. 1387. اولین گزارش آلودگی به لیمناتیس نیلوتیکا در گوسفند از ایران، خلاصه­ی مقالات اولین کنگره­ی منطقه­ای و ششمین کنگره­ی سراسری انگل شناسی و بیماری­های انگلی، مؤسسه­ی رازی، کرج، ایران، صفحه­ی 348.

بهمنی، م.، قاسمی پیربلوطی، ع.، نکوهی، ش.، و  بهمنی ا. 1387. گزارش موردی مسمومیت با گیاه قیاق در بز. خلاصه­ی مقالات اولین همایش تخصصی گیاهان دارویی و دامپزشکی سنتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، صفحه­ی 18.

بهمنی، م.، قاسمی پیر بلوطی، ع.، کاظمینی، ح.ر. و غفاری، ف. 1387. کاربرد گیا هان دارویی مناطق جنوبی استان ایلام در درمان بیماری­های تک­سُمیان. خلاصه­ی مقالات اولین همایش تخصصی گیاهان دارویی و دامپزشکی سنتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، صفحه­ی 19.

بهمنی، محمود؛ کاظمینی، حمید رضا؛ قاسمی پیر بلوطی، عبدالله؛ مهرزادی سعید و  نجات، شاهین (1387).  کاربرد گیا هان دارویی مناطق جنوبی استان ایلام در درمان بیماری­های گاو، خلاصه­ی مقالات اولین همایش تخصصی گیاهان دارویی و دامپزشکی سنتی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، صفحه­ی 20.

جهان آرا، ف.  و حائری زاده، ب. 1380. اطلاعات و کاربرد داروهای گیاهی رسمی ایران. شرکت داروگستر رازی، صفحه­ی 208.

حیدری، م.، صفایی، ل.، فاتحی، خ. و میردامادی، م. 1387. گیاهان دارویی مؤثر در پیشگیری و درمان بیماری­های دستگاه گوارش دام. خلاصه­ی مقالات  اولین همایش تخصصی گیاهان دارویی و دامپزشکی سنتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد،
صفحه­ی32.

رجحان، م. 1380. داروهای گیاهی و حیوانی، انتشارات چهره، تهران، ص 80 – 120.

زارعی، سمیه؛ عسگرزاده، مسعود و صفایی، لیلی (1387). گیاهان دارویی مؤثر در افزایش شیر، خلاصه­ی مقالات اولین همایش تخصصی گیاهان دارویی و دامپزشکی سنتی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، صفحه­ی 38.

زرگری، ع . 1370- 1368 . گیاهان دارویی ، جلدهای 1 تا 5، مؤسسه­ی چاپ و انتشارات دانشگاه تهران،    صفحه­ی4720.

صمصام شریعت، ه. و معطر، ف. 1364. گیاهان و داروهای طبیعی (مفردات پزشکی) ، جلد 2. چاپخانه­ی گلشن، تهران، صفحه­ی 472.

قاسمی ، ع. 1388. گیاهان دارویی و معطر بررسی و شناخت اثرات آن­ها، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، سامان دانش، چاپ اول، ص 187 – 193.

مظفریان، و. 1387. فلور گیاهی استان ایلام، انتشارات فرهنگ معاصر، چاپ اول، صفحه­ی 4.

نجف زاده، ح. و کرم پور سیستانی، ن. 1386.  نقش و کاربرد گیاهان دارویی در دامپزشکی. خلاصه­ی مقالات پنجمین همایش دامپزشکان بالینی ایران، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز.